Test submaksymalny

testu submaksymalnegotestowi submaksymalnemutestem submaksymalnymteście submaksymalnymsubmaximal test

Próba wysiłkowa, w której maksymalny pobór tlenu (VO2max) szacuje się na podstawie reakcji tętna na znane obciążenie, bez doprowadzania badanego do wysiłku maksymalnego.

Mechanizm działania

Bezpośredni pomiar maksymalnego poboru tlenu (VO2max) wymaga wysiłku do odmowy, czyli do chwili, gdy badany nie jest w stanie dalej pracować. Potrzebny jest do tego analizator gazów oddechowych i zwykle nadzór lekarza. Test submaksymalny nie wymaga żadnego z nich. Badany pracuje z umiarkowaną, ściśle określoną intensywnością, a wydolność oblicza się z tego, jak na to obciążenie reaguje jego serce.

Metoda opiera się na tym, że w szerokim zakresie intensywności tętno rośnie mniej więcej liniowo wraz z poborem tlenu. Osoba wytrenowana ma większą objętość wyrzutową serca, więc przy tym samym obciążeniu jej serce bije wolniej. Przypomina to porównywanie dwóch samochodów jadących z tą samą prędkością: ten, którego silnik pracuje na niższych obrotach, ma większy zapas mocy. Linię zależności tętna od obciążenia przedłuża się do przewidywanego tętna maksymalnego i w tym punkcie odczytuje się VO2max.

Serwis, który zna Ciebie

Twoje dane, Twoje treści. Podłącz zegarek i zobacz spersonalizowane artykuły.

Najbardziej znanym przykładem jest test Åstranda na cykloergometrze (rowerze stacjonarnym z regulowanym oporem). Badany pedałuje ze stałym obciążeniem, a tętno mierzy się pod koniec próby, gdy już się ustabilizuje. Wynik odczytuje się z nomogramu i koryguje współczynnikiem zależnym od wieku. Na podobnej zasadzie działają test YMCA (opracowany przez organizację Young Men's Christian Association) na rowerze, test Chester na stopniu (ze wzrastającym tempem) oraz marszowy test Rockport.

Kluczowe fakty

Czas trwania: standardowy test Åstranda obejmuje 6 minut pedałowania ze stałym obciążeniem.
Stabilizacja tętna: jeśli odczyty z piątej i szóstej minuty różnią się o więcej niż 5 uderzeń na minutę, test przedłuża się aż do ustabilizowania tętna.
Test na stopniu: w teście Chester badany wchodzi na stopień i schodzi z niego w 5 etapach trwających po 2 minuty, ze wzrastającym tempem.
Dystans marszu: w teście Rockport pokonuje się pieszo, możliwie szybko, 1 milę, czyli około 1,6 km.
Dokładność: błąd oszacowania VO2max u pojedynczej osoby wynosi zwykle około 10–15%.

Zastosowanie praktyczne

Testy submaksymalne są bezpieczne, krótkie i tanie, dlatego nadają się dla osób początkujących, starszych i wracających do aktywności po przerwie. Najlepiej sprawdzają się w śledzeniu zmian u tej samej osoby: jeśli tętno przy tym samym obciążeniu spada, wydolność rośnie, nawet gdy obliczone VO2max nie jest idealnie dokładne. Rozsądnie jest powtarzać test co 4–8 tygodni, na przykład po zakończeniu kolejnego etapu treningu.

Aby wyniki dało się porównywać, test należy wykonywać w powtarzalnych warunkach: o tej samej porze dnia, na tym samym sprzęcie, bez kofeiny i bez intensywnego treningu w poprzedzającej dobie. Na tętno wpływają także stres, niewyspanie, odwodnienie i wysoka temperatura otoczenia. Tętno lepiej mierzyć pasem piersiowym niż czujnikiem optycznym na nadgarstku. Leki zwalniające akcję serca, na przykład beta-blokery, praktycznie uniemożliwiają poprawną interpretację wyniku.

Podsumowanie

Test submaksymalny pozwala oszacować wydolność tlenową bez wysiłku maksymalnego, na podstawie liniowej zależności między tętnem a obciążeniem. Wynik jest przybliżony, ponieważ opiera się na założeniach, które nie u każdego się sprawdzają. Szczególnie dużo błędu wnosi tętno maksymalne szacowane z wieku, a nie mierzone. Test najlepiej traktować jako narzędzie do śledzenia własnych postępów, a nie jako dokładny pomiar VO2max.