Słownik fitness — litera O

28 haseł rozpoczynających się literą O.

• OR (Odds Ratio / iloraz szans)

  Statystyczna miara efektu określająca stosunek szansy na wystąpienie zdarzenia w grupie narażonej na dany czynnik do szansy w grupie kontrolnej.

• Obciążenie treningowe

  Sumaryczna ilość pracy wykonanej podczas treningu, obejmująca objętość, intensywność i częstotliwość, brana pod uwagę w kontekście możliwości adaptacyjnych i regeneracyjnych organizmu.

• Objętość

  Całkowita ilość pracy wykonanej podczas treningu — w treningu siłowym mierzona liczbą serii, powtórzeń i obciążenia, w wytrzymałościowym dystansem lub czasem. Obok intensywności i częstotliwości jeden z trzech podstawowych parametrów obciążenia.

• Objętość treningowa

  Całkowita ilość pracy wykonanej podczas treningu, najczęściej wyrażana jako liczba serii, powtórzeń lub łączny tonaż (serie × powtórzenia × obciążenie).

• Obturacyjny bezdech senny

  Chroniczne schorzenie polegające na powtarzających się epizodach całkowitego lub częściowego zamknięcia górnych dróg oddechowych w trakcie snu, mimo zachowanej pracy mięśni oddechowych.

• Odkształcenie ścinające

  Odkształcenie ścinające to zmiana kształtu tkanki pod wpływem sił działających równolegle do jej powierzchni, bez zmiany objętości. W biomechanice opisuje obciążenia niszczące więzadła, dyski i chrząstki.

• Odmowa mięśniowa

  Moment w serii ćwiczeń, gdy mięsień nie jest w stanie wykonać kolejnego powtórzenia z prawidłową techniką. Nowe wytyczne ACSM wskazują, że trening do odmowy nie jest konieczny — wystarczy kończyć serię z 2–3 powtórzeniami w zapasie.

• Odporność psychiczna

  Zdolność do utrzymania motywacji, koncentracji i efektywnego działania pod presją stresu, zmęczenia lub niepowodzeń w kontekście aktywności fizycznej.

• Odwodnienie

  Stan niedoboru wody w organizmie, prowadzący do zaburzeń procesów metabolicznych, upośledzenia termoregulacji oraz spadku wydolności fizycznej i poznawczej.

• Okres półtrwania substancji

  Parametr farmakokinetyczny określający czas, po którym stężenie substancji w osoczu krwi spada o połowę w wyniku procesów metabolizmu i wydalania.

• Oksytocyna

  Hormon peptydowy i neuroprzekaźnik wytwarzany w podwzgórzu. Wywołuje skurcze macicy w czasie porodu i wypływ mleka, a w mózgu wpływa na zachowania społeczne i reakcję na stres.

• Omega-3

  Wielonienasycone kwasy tłuszczowe niezbędne dla organizmu, które wspierają funkcje przeciwzapalne, zdrowie serca i regenerację potreningową.

• One Rep Max (1RM)

  Maksymalne obciążenie, z jakim osoba jest w stanie wykonać jedno pełne powtórzenie danego ćwiczenia z prawidłową techniką. Podstawowy wskaźnik siły maksymalnej.

• Oporność anaboliczna

  Zmniejszona odpowiedź mięśni szkieletowych na bodźce anaboliczne — białko w diecie i trening oporowy — prowadząca do słabszej syntezy białek mięśniowych niż u osób młodszych lub zdrowych metabolicznie.

• Orthosomnia

  Zaburzenie charakteryzujące się obsesyjnym dążeniem do osiągnięcia idealnych parametrów snu rejestrowanych przez urządzenia typu wearables, co paradoksalnie prowadzi do lęku i pogorszenia jakości odpoczynku.

• Osmolalność

  Parametr określający stężenie wszystkich cząsteczek rozpuszczonych w jednostce masy płynu ustrojowego, będący najdokładniejszym wskaźnikiem stanu nawodnienia organizmu.

• Osocze

  Żółtawy, płynny składnik krwi stanowiący ponad połowę jej objętości, służący jako medium transportowe dla komórek krwi, składników odżywczych, hormonów oraz produktów przemiany materii.

• Osteopenia

  Obniżona gęstość mineralna kości — stan pośredni między zdrową kością a osteoporozą. Diagnozowana przy T-score między -1,0 a -2,5 w badaniu DXA.

• Osteoporoza

  Choroba szkieletu charakteryzująca się obniżoną gęstością mineralną kości i zaburzoną mikroarchitekturą tkanki kostnej, co zwiększa ryzyko złamań.

• Otyłość

  Otyłość to nie jest po prostu kwestia tego, że "za dużo jesz", choć bilans kaloryczny gra tu główną rolę.

• Otyłość brzuszna

  Nadmierne nagromadzenie tkanki tłuszczowej w okolicy jamy brzusznej, zwłaszcza wokół narządów wewnętrznych. Rozpoznawana przy obwodzie talii powyżej 102 cm u mężczyzn i 88 cm u kobiet.

• Otyłość kliniczna

  Choroba przewlekła polegająca na nadmiernym nagromadzeniu tkanki tłuszczowej, które upośledza funkcjonowanie narządów lub zdrowie i wymaga leczenia.

• Owulacja

  Uwolnienie dojrzałej komórki jajowej z pęcherzyka jajnikowego, zwykle w środku cyklu. Wyzwala ją skok hormonu LH. Potwierdza ją wzrost podstawowej temperatury ciała o 0,3-0,5°C.

• Oś HPA

  System hormonalny łączący podwzgórze, przysadkę i nadnercza, który zarządza reakcją na stres poprzez wydzielanie kortyzolu i regulację metabolizmu oraz energii.

• Oś jelita-mózg

  Dwukierunkowy szlak komunikacyjny łączący układ nerwowy mózgu z mikrobiotą i układem nerwowym jelit, regulujący nastrój, odporność i procesy metaboliczne.

• Ośrodek sytości

  Obszar w podwzgórzu regulujący uczucie najedzenia i głodu.

• Ośrodkowy układ nerwowy

  Główna część układu nerwowego obejmująca mózg i rdzeń kręgowy, odpowiedzialna za przetwarzanie informacji oraz sterowanie ruchem i funkcjami organizmu.

• objętość treningu

  Sumaryczna ilość pracy wykonanej przez mięśnie w określonym czasie, najczęściej mierzona jako iloczyn serii, powtórzeń oraz podniesionego ciężaru. Stanowi główny czynnik stymulujący adaptację siłową i rozbudowę masy mięśniowej.